Feeds:
Berichten
Reacties

Posts Tagged ‘vijftiende eeuw’

Omslag Def

In de afgelopen paar jaar schreef ik er hier al eens eerder over mijn voornemen om een boek te schrijven over een vijftiende-eeuws onderwerp. Ook publiceerde ik bij wijze van blog hoofdstukjes die ooit in dat boek terecht zouden moeten komen. En nu is het zo ver, het boek is af. Sterker nog, het is gedrukt en ligt vanaf vandaag in de winkel of is daar naar toe op weg.

Ik heb er de afgelopen vier jaar aan gewerkt, niet constant, soms slechts één of twee avonden in de week, maar gedurende enkele vakanties bijna dagelijks en als het even kon fulltime. Dus eigenlijk ben ik wel blij dat het nu klaar is, zodat er ruimte ontstaat om weer iets nieuws op te pakken. Misschien wordt dat ook wel een boek, dat zou leuk zijn!

Maar eerst nog even over dit nieuwe boek. Het heet De Wendische Oorlog, met als ondertitel Holland, Amsterdam en de Hanze in de vijftiende eeuw. De flaptekst – die ik overigens zelf heb opgesteld – zegt er dit over:

Tussen 1438 en 1441 vochten Holland en Zeeland ter zee een kaperoorlog uit met een aantal belangrijke Hanzesteden in Noord-Duitsland: Hamburg, Lübeck, Lüneburg, Rostock, Wismar en Stralsund. Ooit waren de partijen nauwe bondgenoten geweest, maar hun onderlinge verhouding verslechterde en mondde uit in wat de Wendische Oorlog is gaan heten. De Hanze, de hertog van Bourgondië en zijn stadhouders, maar ook de schout van Amsterdam, de koning van Denemarken en de Grootmeester van de Duitse Orde in Pruisen speelden allemaal een belangrijke rol in deze strijd om schadeclaims en handelsbelangen.

De auteur beschrijft de politieke en culturele achtergronden van het conflict. Daarnaast besteedt hij veel aandacht aan de maritieme aspecten, zoals de schepen die werden ingezet: koggen, baardzen en balengiers. Holland en de landen en steden aan de Oostzee hebben een gedeeld handelsverleden met elkaar, maar was Amsterdam nu wel of geen Hanzestad?

En zo is het precies. Het boek is losjes gebaseerd op de doctoraalscriptie waarmee ik in 1990 afstudeerde in de Middeleeuwse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Sinds die tijd is er veel gebeurd binnen het Hanze-onderzoek, er zijn zelfs compleet nieuwe wetenschappelijke paradigma’s opgekomen die de geschiedenis van de Hanze en zijn relatie tot Holland opnieuw hebben gedefinieerd. Daar heb ik in ruime mate van kunnen profiteren. Ook ben ik verschillende keren op reis geweest, naar de Wendische steden en naar Denemarken. Ik heb het Hansemuseum in Lübeck bezocht, de koggeschepen van Kampen en Bremerhaven gezien en de Skuldelevschepen in Roskilde. Dat heeft allemaal een plek gekregen in dit boek.

In samenspraak met de mensen van Uitgeverij Verloren, met name uitgever Anja van Leusden, is het een mooi boek geworden, dat geïllustreerd is met ruim 65 kleurenafbeeldingen en voorzien van een prachtige omslag, ontworpen door Frederike Bout. Redactrice Marleen Boevé heeft de tekst nog eens flink onder handen genomen en daar was ik blij mee, want op een gegeven moment zie je je eigen fouten, stijlbloempjes en andere eigenaardigheden niet meer. Het binnenwerk ten slotte is opgemaakt door Patricia Harsevoort en die heeft een mooie letter uitgekozen (de Questa), waardoor lopende tekst, citaten en bijschriften een prachtig geheel vormen.

Er is een lijstje mensen die allemaal vanwege hun inhoudelijke bijdrage worden bedankt en hun namen vind je terug in het Voorwoord. Tot slot moet ik natuurlijk ook de verschillende Fondsen bedanken die allemaal een financiële bijdrage hebben geleverd, waardoor de publicatie van dit boek mogelijk is geworden. Hun namen staan uitgebreid vermeld in het Colofon. Nu op naar een nieuw hoofdstuk!

De Wendische Oorlog
Holland, Amsterdam en de Hanze in de vijftiende eeuw
   ISBN 9789087047139
   Genaaid/gebrocheerd, 256 pagina’s fullcolour
   Prijs: € 25,-.

Uitgeverij Verloren, Hilversum. www.verloren.nl

Op de website van Verloren zijn ook de eerste 14 pagina’s te lezen.

O ja, er staan ook heel veel afbeeldingen van schepen in, zoals deze van de Bremerkogge in het Schiffahrtsmuseum in Bremerhaven.

10.1 Kogge Bremerhaven DSC_0034

Maar natuurlijk bevat het boek ook veel historische afbeeldingen. Dit is ook een mooie: het Amsterdamse stadswapen verwerkt in een 17de-eeuws glas-in-loodraam.

p 211 NIEUW BK-KOG-232

Advertenties

Read Full Post »

Oostzeegebied

De z.g. Carta Marina uit 1539 van het Oostzeegebied. (Univ. of Minnesota)

De Divisiekroniek geldt als een van de laatste ‘middeleeuwse’ kronieken die een poging deden om de volledige wereldgeschiedenis en de Hollandse geschiedenis in één groot verhaal te vatten. Het boek werd samengesteld door Cornelius Aurelius (1460-1531), een geleerde monnik en humanist. Het werd gedrukt en voorzien van vele houtsneden en verscheen voorhet eerst in 1517 bij Jan Seversz in Leiden. Het boek beleefde vele drukken tot in de 19de eeuw aan toe. Meer over Cornelius Aurelius en zijn Kroniek is te vinden op de website van de Koninklijke Bibliotheek.
Bij dergelijke kronieken is het vaak niet zo belangwekkend wat ze te melden hebben over lang vervlogen perioden – die zijn meestal in ingedikte vorm overgenomen  uit andere kronieken – maar juist wat ze vertellen over recentere tijden kan heel interessant zijn.

Zo bevat de Divisiekroniek een fraai verhaal over de zogeheten ‘Wendische Oorlog’ uit 1438. Dit was een kaperoorlog tussen Hollanders en Zeeuwen enerzijds en de steden van het Wendische kwartier in tegenwoordig Noord-Duitsland anderzijds. De Wendische oorlog geldt als een historisch kantelpunt in de machtsverhoudingen tussen Holland en de Duitse Hanzesteden en het is niet verwonderlijk dat de Divisiekroniek uitgebreid aandacht besteedt aan iets dat relatief kort daarvoor gebeurd was. De middelnederlandse tekst is te vinden op de website van de KB, maar voor het gemak van de lezer heb ik een moderne vertaling gemaakt. De tekst biedt allerlei wetenswaardigheden over de oorlogvoering ter zee in de vijftiende eeuw. Ook worden enkele scheepstypen genoemd.
Het is geen lang verhaal, het omvat slechts enkele folio’s. En als de schrijver klaar is met zijn verhaal over de oorlog, vervolgt hij met de brand in Gouda, ook iets waar het Holland van 1438 danig door beroerd werd.

Titelblad  van de Divisiekroniek.

Titelblad van de eerste druk van de Divisiekroniek.
De tekst luidt:
Die Chronyk van Hollandt, Zeelandt ende Vriesland, beghinnende van Adams tyden, tot die geboerte ons Heren Jhesu, voortgaende tot den jare M CCCCC ende XVII. Met den rechten oerspronc, hoe Hollandt eerst begrepen ende bewoent is gheweest van den Troyanen. Ende is inhoudende van die hertogen van Beyeren, Henegouwen ende Bourgongen; die tijt dat si ant graefscap geweest hebben; met die cronike der biscoppen van Uutrecht, seer suverlic geextendeert ende int lange verhaelt.

Over de Wendische oorlog valt heel veel te vertellen, veel meer dan de Divisiekroniek doet en ook meer dan er in deze blogpost past. Bovendien versimpelt de schrijver van de kroniek de aanleiding van de oorlog en de wijze waarop deze uiteindelijk werd beëindigd. Wanneer we dieper in de geschiedenis en de bronnen duiken blijkt dat de oorlog juist een ingewikkelde affaire was, met vele complicerende factoren op het gebied van binnenlands bestuur en buitenlandse politiek. Ook de Hoekse en Kabeljauwse twisten komen geregeld om de hoek kijken. Maar daarover een volgende keer.

De pdf van de vertaling van Folio 288 vv uit de Divisiekroniek vind je hier.

Read Full Post »